Nhưng lối thoát này cũng chỉ là một khe cửa hẹp
Điều này khiến việc đầu tư sản xuất và cung cấp các sản phẩm miễn phí để cuộn người dùng cũng chính là đầu tư để hình thành tài sản có khả năng sinh lợi. Nói cách khác, phí bình quân (average cost) mà Viber phải bỏ ra là khoảng 1,14 xu cho một người dùng.
Là các “giấc mơ Mỹ” tiêu biểu của làng công nghệ thế giới. Google là DN lớn nhất thế giới xét về mặt cung cấp các dịch vụ miễn phí cho người dùng. Cuộc cách mệnh khiến Google trở thành “đại gia” trong làng công nghệ thế giới bây chừ nằm ở chỗ họ đã tạo ra các sản phẩm quảng cáo cực kỳ sáng dạ như Adwords, Adsense và cơ chế đấu thầu.
Lý do đơn giản là khi người ta có thể nhắn (chữ, âm thanh và hình ảnh) và gọi cho nhau miễn phí thì họ sẽ không cần đến dịch vụ gửi tin nhắn hay điện đàm truyền thống phải trả phí. Chúng đều là các sản phẩm mang tính cộng đồng, có tức thị càng có nhiều người dùng thì giá trị sử dụng đối với một cá nhân chủ nghĩa càng cao.
Ở Việt Nam, gần đây cũng có hàng loạt công ty công nghệ đi theo hướng này. Ý sau của Josh Martin cũng chính là giấc mơ mà hàng triệu hãng công nghệ nhỏ trên khắp thế giới hướng tới.
Giả thử giờ Viber đang có đúng 175 triệu người dùng, nếu có thêm một người dùng thì Viber cũng không mất thêm một xu nào. Việc kiếm tiền từ lượng người dùng được gọi chung với cái tên là tiền tệ hóa (monetarize) tài sản là lượng người dùng của DN. Đó là doanh thu từ lăng xê và các sản nhân phẩm trị gia tăng khác. Ở Việt Nam, một số DN OTT hàng đầu hiện đã có lượng người dùng lên tới hơn 4 triệu.
Các sản phẩm này là một phần mấu chốt của cuộc sống đương đại. Các ví dụ đầy quyến rũ như YouTube bán cho Google với giá 1,65 tỉ USD năm 2006, DoubleClick bán cho Google với giá 3,1 tỉ USD năm 2007, Waze bán cho Google với giá suýt soát 1 tỉ USD hồi tháng 6-2013, Instagram bán cho Facebook với giá 1 tỉ USD, hay Face.
Vậy tại sao các sản phẩm công nghệ nêu trên lại miễn phí? Bí quyết của điều ráo này nằm ở hai điểm. Bản thân một DN lão làng như Google nhưng khi mua lại một DN khác có lượng người dùng “khủng” là YouTube, họ cũng mất mấy năm trời trước khi tìm được cách hiệp để tiền tệ hóa.
Để kiếm tiền được từ lăng xê, các DN như Google phải có số lượng người dùng đông đảo.
Nhưng ngày nay khó mà thấy một cư dân trung lưu thị thành nào trên thế giới không sử dụng thư điện tử cá nhân chủ nghĩa miễn phí như của Google, Yahoo! hay Hotmail; không sử dụng mạng từng lớp không thu phí như Facebook, Linkedin, Twitter; không lướt các trang tin và giải trí miễn phí trong nước và quốc tế hằng ngày; không dùng các phần mềm nhắn và hội thoại miễn phí như Viber, Skype; không coi YouTube “chùa”.
Đơn giản vì nếu các sản phẩm OTT trong nước thu phí, người dùng sẽ chuyển sang sử dụng các sản phẩm OTT miễn phí của nước ngoài.
Còn ở Việt Nam, một thông báo gây sốc được ông Nguyễn Mạnh Hùng, phó giám đốc điều hành Viettel, tiết lộ, nếu 40 triệu thuê bao di động đều dùng 3G và Viber thì doanh thu của Viettel có thể bị giảm 40-50%. Kết quả là thị trường chỉ cho phép một sản phẩm tốt nhất, tiện dụng nhất tồn tại và sẽ thải tuốt luốt sản phẩm khác. Nói cách khác, hoài định biên của Viber là bằng không.
Trong bít tất mặt truyền thống của cuộc sống, quy luật muôn thuở vẫn thế: muốn mua xài thì phải trả tiền. Lợi nhuận ròng (sau thuế) cùng năm của hãng này là 10,737 tỉ USD. Liệu có thể kiếm tiền bằng cách tạo ra các sản phẩm chất lượng tốt nhất nhì thế giới, khách hàng sử dụng hằng ngày, trở thành một phần chẳng thể thiếu của cuộc sống và.
Theo đó, người quảng cáo phải cạnh tranh với nhau bằng cách trả giá cao hơn để được lăng xê qua các hình thức này. Riêng đối với người dùng, dù DN nào thắng, DN nào thua thì luôn ở lại với nguyên tắc họ phải là người hưởng lợi. Theo tập san Mobile World, mới hồi tháng 4, theo CEO của Viber Talmon Marco, công ty này sẽ phải sớm tính đến việc cung cấp thêm các dịch vụ giá trị gia tăng có thu phí để tạo doanh thu.
Thế nên dễ hiểu là một số công ty trẻ tuổi hơn như Viber hiện vẫn loay hoay chưa tìm được cách tiền tệ hóa lượng người dùng của mình. Cho nên, Fierce Mobile Content trích lời của Josh Martin thuộc Strategy Analytics cho rằng “với quá nhiều lựa chọn thay thế, việc tính phí người dùng có vẻ như bất khả thi và bởi vậy buộc các DN phải tìm cách khác để tiền tệ hóa, nếu không làm được việc này sẽ dẫn tới việc nhiều DN đang “hoành tráng” bây giờ sẽ sập tiệm, trừ phi chúng được mua lại bởi các đại công ty muốn sử dụng các sản phẩm này làm sản phẩm bổ trợ miễn phí cho sản phẩm chính của họ”.
Đây có thể nói là một thành quả lớn của công nghệ mà điểm quyến rũ đặc biệt của nó là giúp người dùng được hưởng các dịch vụ kết nối miễn phí (chỉ cần có Internet). Và chúng mặc nhiên là các sản phẩm miễn phí, tức là khách hàng luôn kỳ vọng chúng miễn phí và không bao giờ nghĩ rằng mình phải trả tiền khi sử dụng.
Lấy tỉ dụ trường hợp của Viber: phần mềm cho phép người dùng gọi cho nhau miễn phí qua điện thoại khắp nơi trên thế giới.
Trước hết là một nguyên tắc xưa như trái đất của kinh tế học: DN định giá sản phẩm bằng với uổng định biên (marginal cost) để sinh sản thêm một đơn vị sản phẩm đó. Nên chi, không chỉ ở Việt Nam mà ở khắp nơi trên thế giới đang diễn ra một cuộc chiến cam go giữa các nhà mạng truyền thống và các công ty cung cấp dịch vụ OTT. Doanh thu từ quảng cáo theo mỏng tài chính của hãng này năm 2012 là 43,686 tỉ USD, trong khi các doanh thu khác (như bán thiết bị) chỉ có 2,354 tỉ USD, chiếm chỉ 5,11% tổng doanh thu của họ.
Thành ra, đây là một cuộc chơi thúc nhưng hết sức nghiệt ngã. Theo Marco, công ty này sẽ không tạo doanh thu qua việc lăng xê mà “có những cách thông minh hơn để kiếm tiền”, trong khi vẫn khẳng định “miễn phí là một thứ cam kết ngay từ ngày đầu với người dùng”.
Không những thế, các nhà cung cấp còn phải cạnh tranh khốc liệt với nhau để đưa ra thị trường các sản phẩm miễn phí tốt nhất. Các đại gia công nghệ lớn cố nhiên biết được đặc thù này, thành thử khi mua lại các sản phẩm công nghệ của những DN nhỏ hơn, họ cũng chỉ mua sản phẩm tốt nhất (nhiều người dùng nhất), vì không dại gì bỏ tiền mua sản phẩm hạng hai khi mà họ biết ngay từ đầu sẽ thảm bại.
000 USD/tháng. Việc này không dễ. Để tạo được doanh thu, các DN này cần có những mô hình tạo ra doanh thu phù hợp. Tuy nhiên, theo kinh tế học, DN không định giá bán theo tổn phí bình quân mà định giá theo tổn phí định biên. Tuy nhiên, có tài sản có khả năng sinh lợi không có tức thị DN sẽ tạo ra được doanh thu và lợi nhuận.
Gần đây, các công ty điện thoại truyền thống trong nước bắt đầu phải ưng thực tế là không thể loại bỏ được các sản phẩm OTT bằng chính sách, cho nên phải tìm cách chung sống với nó.
Bạn sẽ không thể mua thậm chí một cái bánh mì với giá bằng không, trừ khi doanh nghiệp (DN) tặng miễn phí để khuyến mãi. Trên quy mô toàn cầu, theo ước lượng của Hãng nghiên cứu thị trường Ovum, sự gia tăng của các vận dụng nhắn nhe miễn phí đã khiến các nhà mạng bị thiệt hại đến 23 tỉ USD doanh thu trong năm 2012, và dự đoán con số này sẽ tăng lên 54 tỉ USD trong năm 2016.
Một mô hình phù hợp là vừa thu tiền được từ các khách hàng có nhu cầu lăng xê hoặc dịch vụ giá trị gia tăng khác, vừa không làm giảm tiện ích của người dùng sản phẩm.
Riêng trong lĩnh vực OTT - lĩnh vực đang được coi là “hot” nhất hiện giờ và là ác mộng của các công ty điện thoại truyền thống, đã xuất hiện nhiều sản phẩm như Zalo (Việt Nam), Line (Nhật Bản), Kakao Talk (Hàn Quốc), bên cạnh Viber đã có từ khá lâu. Lượng người dùng nên chi trở thành tài sản có khả năng sinh lợi của DN. Com bán cho Facebook với giá 100 triệu USD.
Đây là một lối thoát danh giá và đặc biệt hấp dẫn cho các DN công nghệ nhỏ. Phải chăng lịch sử đã đổi thay và con người đang bước vào kỷ nguyên xài “đồ chùa”? cố nhiên không phải vậy. Tuy nhiên, cơ chế nào để hai bên cùng có lợi vẫn là một câu hỏi bỏ lửng.
TRẦN vinh diệu (*): OTT được hiểu nôm na là các dịch vụ cho phép con người kết nối với nhau qua tin nhắn chữ, đối thoại trực tiếp và tin nhắn âm thanh.
Nhờ đó, Google đang được định giá trên sàn giao thiệp Nasdaq với trị giá cả công ty là 300 tỉ USD. Trong bối cảnh các nhà mạng Việt Nam “đồng thanh tương ứng” tăng cước 3G, góc cạnh “miễn phí” của nó trở nên một điểm nhìn khích.
Theo tùng san Fierce Mobile Content, Viber hiện có hơn 175 triệu người dùng trên toàn cầu, và hoài hoạt động của công ty là khoảng 200.
Tuy nhiên, mô hình để các sản phẩm OTT này sinh lợi vẫn chưa có dù rằng chúng tạo ra cơn ác mộng về doanh thu cho các công ty điện thoại truyền thống. Kết cuộc là cuộc chạy đua này tựa như cuộc chạy đua mà chỉ có một người về nhất, số còn lại đều tán trong bóng tối.
Trong trường hợp các sản phẩm kể trên, phí mà nhà sinh sản phải trả thêm khi có một người dùng mới là gần như bằng không. Đối với các nhà cung cấp dịch vụ đường truyền, đặc biệt là các nhà cung cấp dịch vụ điện thoại, đây có thể nói là một cơn ác mộng. Sau khi có lượng người dùng lớn, các hãng nhỏ sẽ bán lại cho những đại gia công nghệ cỡ bự. Lý do vì các dịch vụ miễn phí kể trên nằm trong nhóm các ngành công nghiệp bị “nguyền rủa” bởi một nguyên tắc khắc nghiệt là “winner takes all” (được ăn cả ngã về không).
Hoàn toàn miễn phí cho mọi người? Vài chục năm trước, ai đặt ra một giả thuyết như vậy sẽ bị coi là người hoang tưởng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét