Thỉnh thoảng, nhìn con rối vẫn cứng cáp, nhưng khi trình diễn thì tự nhiên… rụng mất tay, mất chân
Lý do anh gắn bó với nghề là vì còn nhiều người Việt Nam yêu múa rối nước, còn nhiều du khách nước ngoài đợi chờ để được coi múa rối nước. # Được tính cách đặc trưng của nhân vật trong dân gian: Chú Tễu thì phải vui nhộn, nhanh nhẹn; nhà vua thì phải nghiêm nghị, dứt khoát; ông lão và bà lão chăn vịt thì phải bình dân, hối hả… “Múa rối nước kỳ diệu cũng bởi nhiều người nước ngoài yêu nó.
Còn để được điều khiển một con rối người, phải mất một năm luyện tập. Họ diễn đạt ngay sự thúc trên khuân mặt. Khán giả thì cười ồ lên và lịch sự vỗ tay cảm thông.
“Ngâm nước riết rồi quen. Hôm sau, tôi nói ngay với cha - Cha ơi! con mê múa rối nước quá, giờ sao cha? Ông đã dẫn tôi vào nhà hát đô thị, gặp đoàn trưởng múa rối nước để xin học nghề và được nhận ngay và tôi bắt đầu nghề múa rối nước từ năm 24 tuổi”.
Cứ áo thun, quần xà lỏn ngâm mình dưới nước mà tập đi tập lại cho thuộc các động tác, có dai sức mới có thể tham dự trình diễn.
Ngày nay, anh cùng gia đình định cư ở TPHCM. Khi về Sài Gòn, vào một lần đi coi múa rối nước với cha, anh mới quyết tâm gắn bó với môn nghệ thuật này: “Lần đầu tiên coi múa rối nước, mà tôi chẳng hiểu vì sao các con rối có thể di chuyển được, vì sao con rồng, con cá lại có thể uốn lượn trên mặt nước điệu nghệ quá vậy.
Họ hứng thú với văn hóa dân gian Việt Nam. Con ngựa nặng vài kilogram cộng thêm sức nặng của ông lính cũng gần chục kilogram.
Diễn viên múa rối nước tận dụng tất hiệu ứng sàn diễn để điều khiển các con rối diễn đạt theo kết cấu một câu chuyện. Có nhiều Việt kiều xúc động khi xem và cảm ơn chúng tôi vì đã mang cả quê hương, xứ sở sang cho họ” - anh nói. Động tác phải nhanh, dứt khoát để trình diễn. Mỗi lần bị hư, anh em tôi lại treo lên đầy hậu trường sàn diễn.
Sau này, lỡ ngày nào nghỉ, không được đụng nước người như khô khốc, bứt rứt lắm. Nhưng sợ nhất những lần biểu diễn ở Đà Lạt, khí hậu lạnh, phải ngâm mình dưới nước, mặc đồ bảo hộ mà vẫn lạnh run”, anh Tuấn Anh chia sẻ.
Còn chúng tôi khéo léo tạo tình huống để đưa con rối vào trong. Sách báo hồi đó hạn chế, tôi thì bị huyễn hoặc bởi trí tò mò và cảm thấy bứt rứt muốn biết tại sao người ta lại làm được như vậy.
Còn múa rối nước ở Sài Gòn hay Hà Nội thì cái hồn của con rối vẫn vậy, giản dị và chân quê. Với những rối người, mọi cử chỉ, hành động phải linh hoạt, vừa phải ăn khớp với lời thoại và âm nhạc, vừa trình diễn.
Và anh thương cả những con rối: “Chúng không còn là những khúc gỗ vô tri vô giác mà như có tính cách, có linh hồn. Và anh thấy an lòng khi họ tỏ ra ham thích, tò mò với nghệ thuật dân gian này. Với anh Tuấn Anh, múa rối nước kỳ diệu, như môn ảo thuật của phương Tây. Người diễn viên rối nước sẽ điều khiển cây tầm vông và các sợi dây sao cho con rối chuyển di, uốn lượn trên mặt nước khớp với kết cấu lời thoại và âm nhạc và những nhân vật khác do anh em trong đoàn điều khiển.
“Đoàn rối nước cũng đã đi diễn ở Nhật, Canada, Mỹ và được đón nhận nồng nhiệt. Anh Tuấn Anh bên những con rối không sử dụng nữa.
Bài học đầu tiên của một diễn viên múa rối nước tất nhiên là…làm quen với nước. Công việc này luôn đứng sau màn che và phải vận động cơ bắp kết hợp sự khéo để điều khiển những con rối nặng vài kilogram.
Tôi có cảm giác khán giả sao ai cũng tinh tế đến thế
Những con rối bằng gỗ vô tri vô giác khi xuất hiện chợt được nhân cách hóa, có tính cách, có linh hồn. Năm 1999, anh tham gia vào đoàn múa rối nước của hí viện TPHCM.
Sau mỗi đêm diễn, họ đợi chúng tôi để hỏi về múa rối nước. Nghề của anh chẳng đua chen với ai, cứ ngày ngày gắn bó với những con rối, sống chan hòa với anh em trong đoàn, đến những “tai nạn nghề nghiệp” cũng trở nên dễ thương. Có cảnh diễn khó, phải tập trong thời gian dài như cảnh giao chiến giữa vua Lê Lợi và Liễu Thăng.
# Được không khí cuộc chiến. Tôi còn tưởng các diễn viên lặn ngụp dưới nước để điều khiển chúng. Nhưng sự lặp lại đó không nhàm chán, vì khuân mặt của khán giả thì xoành xoạch mới, sự ưa của họ làm nên cái mới trong nghề.
Mang cả quê hương đến xứ người Suốt 14 năm gắn bó với nghề, đêm nào, anh Tuấn Anh và những diễn viên khác trong đoàn múa rối nước Rồng Vàng cũng thầm lặng đứng sau màn che, điều khiển 17 trò trong số 100 trò cổ: Tễu giáo đầu, rồng lượn, các động tác nông nghiệp như cấy lúa, gặt lúa, cày bừa, chăn trâu; cáo bắt vịt; hội làng Gióng. Từng sống ở Hà Nội nhiều năm, nhà anh cách hí trường múa rối nước Thăng Long chỉ vài chục bước chân nhưng không bao giờ anh đặt chân vào.
Con rối người trước hết anh điều khiển là ông lão chăn vịt. Cảm giác này cũng như những đứa trẻ không nỡ bỏ đi những con búp bê vậy”. “Và nếu cái hồn ấy đi qua được thời gian thì tốt quá, nhỉ?” - anh nói lúc chia tay.
Nghề của sự kiên nhẫn Anh nói không biết có nên gọi anh là diễn viên múa rối nước ? Vì hễ dính đến từ “diễn viên” là có cảm giác mình thuộc về nghệ thuật. Năm 2005 đến nay, anh trình diễn múa rối nước tại hí viện múa rối nước Rồng Vàng (Nằm trong Cung Văn hóa Lao Động, quận 3, TPHCM).
Cứ nghề dạy nghề, người trước dạy người sau. Mặt chúng cười toét loét thế kia ai mà nỡ giục đi chứ. Cảnh có sự xuất hiện của các binh lính dàn ra nghênh chiến, mỗi ông lính ngồi trên một con ngựa. Anh Huỳnh Tuấn Anh - 14 năm trời gắn bó với nghề múa rối nước ở hí trường múa rối nước Rồng Vàng (TPHCM) san sẻ. Anh Nguyễn Tuấn Anh sinh năm 1975.
Có khi dây cước bị đứt bất thần, không điều khiển được, con rối bị… bại. “Múa rối nước kỳ diệu lắm!” Anh Huỳnh Tuấn Anh san sớt, anh đến với nghệ thuật múa rối nước một cách bất ngờ và hoàn toàn tiêu cực, như kiểu quyết định cưới một cô gái sau “tiếng sét ái tình” về làm vợ.
Trong cảnh này các diễn viên phải ứng dụng những kỹ thuật đan sào, chéo sào, tập trong một thời kì rất dài để thuộc động tác và tập cả sức dai, tránh khi trình diễn, người diễn viên mỏi tay quá mà buông cả con rối - anh kể. Với anh, được sống với môn nghệ thuật dân gian, gần gũi, chân quê như múa rối nước là niềm hạnh phúc, là sự ưu ái. Sau 6 tháng học việc, anh chỉ được giao trình diễn động tác của con cá, là động tác căn bản và dễ nhất.
Những năm trước, khi chưa có sân khấu múa rối nước Rồng Vàng, đoàn rối nước của anh phải thẳng tuột đi tỉnh trình diễn rất khó nhọc: “Chúng tôi phải tháo mái nhà thủy đình, bể nước, những con rối… tay xách nách mang khổ lắm.
Một trong những cảnh diễn do anh Tuấn Anh và các diễn viên trong đoàn điều khiển. Với anh, nghề múa rối nước không có trường lớp, bằng cấp, hoàn toàn phụ thuộc vào năng khiếu, sự siêng năng, nhẫn nại của mỗi người. Cho nên người diễn viên múa rối nước một nửa thuộc về nghệ thuật, một nửa lại như những nghệ nhân khéo tay. Sân khấu thì tháo ra lắp vào mệt đến rã rời”.
Phải tập cho quen cảm giác dấp dính trong những bộ xống áo ẩm thấp hàng giờ đồng hồ.
Anh cho biết: “Những con rối này đều làm từ gỗ tuổi thọ chỉ từ 3-6 tháng, tiếp xúc với nước lâu ngày nên dễ bị mục rỗng bên trong.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét